Atë ditë qe 28 Nëntor 1992

Nga Albana Mëlyshi Lifschin

– A erdhe? – Këto ishin dy fjalët e para që shqiptoi plaku dhe ndjeva shtrëngimin e dobët të dorës së tij. Qëndronte shtrirë në një shtrat të plotë, gati sa dy shtretër tek. “Të gjitha gjërat i paska shumë të mëdha Amerika”, më shkoi njëherësh ndër mend mua. M’u kujtua që, kur ishte tek ne, i qe ankuar nënës për shtratin e ngushtë. “Kam frikë të kthehem në krahun tjetër se mos rrëzohem në dysheme. Si flini në këta shtretër kaq të ngushtë?”

“Këto kemi, babë. Këtyre u thonë krevate tek; dyfishi i këtyre, ku flen im bir me nusen, quhen dopio. Madje ky krevati im është 10 cm më i gjerë. E pata bërë me porosi.”

“Mirë, mirë”, qe përgjigjur ai duke lënë të kuptohej se nuk donte ta vazhdonte atë bisedë.

– Mos u tremb. Këtu nuk të thotë askush përse ke ardhur. As nuk të përzen kush, – tha gjyshi. Ndjeva se përzënia nga atdheu i ishte ngulur si thika në asht e nuk i qe ndarë deri në ditët e fundit të jetës. Plaku u shtrua në spital të nesërmen e mbërritjes sime. U ndodha vetëm dhe e vetmuar njëherësh. Ambulanca e bardhë e kishte rrëmbyer për të mos e kthyer më.

Lajmet në televizion paralajmëronin stuhi. Shikoja e përhumbur piklat e shiut që rrëshqisnin mbi xhamin e dritares dhe përtej një qytet të madh e të pafund, krejt të panjohur për mua. “Këtu nuk të thotë askush për se ke ardhur, as nuk të përzen kush. Mos u tremb”, kishte thënë plaku.

Çdo gjë që shihja përreth filloi të merrte kuptim e madje të bëhej e dashur për mua: tryeza mbi të cilën ishte vendosur një makinë e vjetër shkrimi (letrat që na shkruante i paskësh shtypur me këtë makinë), aparati telefonik me numra të mëdhenj (gjyshit i qe dobësuar shikimi shumë), gazetat, librat Lahuta e Malsisë, Shejzat, Kanuni i Lekë Dukagjinit, një libërth i vogël i zverdhur nga koha – procesverbal i një mbledhjeje të Bllokut Indipendent, (gjyshi kishte qenë anëtar i hershëm i tij), një libër për Vatrën dhe vatranët, dhe tri libra të shkruar nga vetë ai dhe botuar në Detroit. Ishin libra dokumentarë të mbushur me fotografi martirësh, datash e ngjarjesh. Në njërin prej tyre gjyshi kishte dhënë një listë emërore të personave nga familjet e Shqipërisë së Veriut, të ndarë në krahina, vrarë pa gjyq pas 1944-ës në Shqipëri. Në mes tyre gjeta shtatë emra nga familja e tij dhe fotografi të babait të gjyshit, me shënimin: Gjon Melyshi – Bajraktari i Kthellës.

Ai qe një burrë i veshur me tirq, me pamje trimi e sy zhbirues. Në krah të tij, i biri, një burrë i hajthëm me pak mustaqe. Emrin e tij e kisha dëgjuar nga nëna ime për herë të parë. Pastaj fotografia e familjes, dalë në Shkodër. Gjyshi, gjyshja dhe fëmijët e vegjël, familja e veshur alla franga.

Në mbyllje të një libri gjyshi kishte bërë një përmbledhje të shkurtër datash të rëndësishme për aktivitetin e babait të tij dhe të tijat. Lexoj: Në vitin 1917 – Gjon Melyshi çarmatosi postat e vendit austro- hungareze.

Më 1921 – Gjon Melyshi mori pjesë në kryengritjen e Mirditës, ku iu dogjën kullat dhe iu konfisku gjëja e gjallë.

Më 1937- Nikoll Melyshit iu mohu e drejta e gradës kapiten, sepse nuk pranoi të bahet spiun personash kompetentë.

Më 1939 – Nikoll Melyshi mori pjesë në mbrojtjen e Durrësit.

Më 1941 – nuk firmosi me u ba anëtar i partisë fashiste dhe u nxor në lirim…

Ndjeva që kisha filluar të hidhja hapat e parë në një botë për të cilën kisha dëgjuar e përfytyruar si nëpërmjet një tymnaje e tani po e prekja të gjallë, të vërtetë. Më përmendi zilja e telefonit. U tremba. Mos ishte lajm nga spitali? A thua… kaq shpejt?

Një i panjohur u prezantua si avokat që merrej me emigracionin. Burri bëri një pyetje të papritur: – A do që të bësh dokumentat për të qëndruar në Amerikë? Pse nuk i thua gjyshit të të adoptojë? Merri një firmë dhe aq! – tha zëri.

– Gjyshi im është në spital… duke vdekur.

– E di. Por derisa s’ka vdekur ende.

U dëgjua mbyllja e telefonit në krahun tjetër. Isha rrëqethur. Sugjerimi i avokatit për t’i marrë një firmë adoptimi një plaku që po jepte shpirt qe sa makabre aq dhe absurde. Dollarë prej të vdekurit! M’u mbushën sytë me lot dhe një gjendje trishtimi filloi të më pushtonte.

Ishte 28 nentor, 1992

(Shkeputur nga libri im “Yjet nuk jane te kuq”, botuar 2013)

One Response to “Atë ditë qe 28 Nëntor 1992”

Read below or add a comment...

  1. LEK GJOKA says:

    Një rrefim mjaft i bukur Albana.
    Faliminderit që e ndan me ne si ketu tek Gazeta Illyria ashtu edhe në rrjetet sociale.

    Miqësisht nga Lek Gjoka
    Jacksonville Florida

Comment

*